Temellerimizi Anlamaya Doğru

Önergenin gerekçesinde İstiklal Marşı'nın, 'Merhum Mehmet Akif Ersoy'un, Milli Mücadele'nin ruhunu ve kararlılığını yansıtan abidevî eseri' olduğu ifade edildi. '100 yıl önce kaleme alınan ve şairi merhum Akif'in kahraman ordumuza ithaf ettiği bu marş, milletimizim tüm fertlerinin aynı heyecan ve imanla verdiği İstiklal Harbi'nin manifestosudur. Varlığımıza ve birliğimize yönelik her tehdit karşısında '˜nazlı' ve '˜şanlı' hilalin altında toplanmaya hazır milletimizin ortak vicdanı ve iradesidir' denildi.

Önergenin devamında yıl boyunca yapılması uygun görülen etkinlikler de sıralanmıştır: 'Kanuna eklenmesi öngörülen geçici maddeyle Milli Mücadele'nin başlangıcının ve TBMM'nin açılışının 100. yılının akabinde, İstiklal Marşı'nın kabul edilmesinin 100.yılına denk gelen 2021 yılı boyunca düzenlenecek özel etkinliklerle İstiklal Marşı'nın anlam ve öneminin hatırlanması, ayrıca İstiklal şairi Mehmet Akif Ersoy'un ve kurtuluş mücadelemizde görev alarak Türkiye'yi bize vatan kılan şehit ve gazilerimizin yad edilmesi amaçlanmaktadır'.  (25.12.2020, s.1).

Bu kararın TBMM'de temsil edilen bütün partilerin oy birliğiyle alınması, İstiklal Marşı'mızın, Millî Mücadele yıllarında olduğu gibi bugün de bizi birleştiren ortak bir metin olduğunu gösteren somut bir örnektir. Kararın devamında bu yıl boyunca İstiklal Marşı yazmak düşüncesinin ortaya çıkması, o dönemin meclisinde kabul edilmesi, hizmeti geçenlerin anılması, kanaatime göre hepsinden önemlisi, metnin incelikleriyle anlaşılması yönünde etkinlikler yapılması önerilmiştir. Bütün bu gelişmeler, İstiklal Marşı'mızın o gün de, bugün de milletimizin ortak metni olduğu gerçeğini bir kere daha gözlerimizin önüne sermiştir. Şimdi bize düşen görev, bu ortak metnimizi en yeni metin çözümleme yöntemleriyle incelemek, içerdiği duygu ve düşünceleri incelikleriyle anlamak ve ortaya koymaktır. Biz bu yazımızla böyle bir işe başlıyoruz. İstiklal Marşı'mız üzerinde düşünürken verdiğimiz bilgi, yaptığımız açıklama ve yorumlarımızın eleştiriye açık olduğunu da belirtmeliyiz. 

Her devletin üzerinde kurulduğu temelleri vardır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, de üç düşünsel temel üzerinde kurulmuş görkemli bir yapıdır. Bu temelleri şöyle sıralayabiliriz:

1) Millî Mücadele,

2) Osmanlı Mirası,

3) Çağdaş Yönetim Anlayışı

Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni tanımak, sahiplenmek, onu daha ileri ve güzel bir duruma getirmek isteyen herkes, bu temelleri yakından tanımak durumundadır.

Bu temellerin başında Millî Mücadele gelir. Millî Mücadele, Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmasıyla başlayan ve çeşitli safhalardan geçtikten sonra 9 Eylül 1922'de Türk ordusunun işgalcileri İzmir'de Ege denizine dökerek Anadolu'yu kurtarmasıyla sona eren ve milletçe verilen bir ölüm kalım mücadelesinin adıdır. Bu mücadele, günümüze gelinceye kadar çeşitli adlarla anıla gelmiştir: 'Anadolu Harbi', 'Anadolu Harekâtı', 'Anadolu İhtilâli', 'Cihâd-ı Millî', 'Cihâd-ı Mukaddes', 'Harekât-ı Millîye', 'İstiklal Harbi', 'İstiklal Savaşı', 'İstiklal Mücadelesi', 'Kutsal İsyan', 'Millî Hareket', 'Millî Kıyam', 'Millî Mücadele', 'Mücadele-i Millîye', 'Mücahede', 'Mücahedât-ı Millîye''¦ onların arasında akla ilk gelenlerdir.  Kanaatime göre bunların arasında en uygun olanı, Millî Mücadele adıdır. Bunun sebebi, bu adın bu mücadelenin kimler tarafından, nasıl ve niçin verildiğinin anlamını tam olarak anlatmasıdır.

Millî Mücadele, Türklerin uzun tarihleri boyunca birlik halinde verdikleri son mücadele örneğidir. Millî Mücadele, adına uygun olarak milletçe, şehirli '“ köylü, alim '“ cahil, zengin '“ fakir, kadın '“ erkek, yaşlı '“ genç'¦ bu topraklarda yaşayan bütün insanların birlikte verdikleri destansı bir mücadeledir. Başta Mustafa Kemal Paşa olmak üzere bu mücadeleyi verenler ve yürütenler, mücadele boyunca yayımladıkları bildirilerde, yaptıkları konuşmalarda ve verdikleri beyanatlarda, bu topraklarda var olma veya yok olma savaşına nasıl başladıklarını, ilerlediklerini ve onu nasıl sona erdirdiklerini ortaya koymuşlardır. Bunların yanında yine o ölüm '“ kalım mücadelesine katılan asker, bilgin, düşünür ve sanatçılar da yaşadıklarına ve gözlemlerine dayalı olarak Türk milletinin hayatta kalma çırpınışlarını daha sonra yazdıkları hatıra türündeki eserlerinde anlatmışlardır. Millî Mücadele, zaferle sonuçlandıktan sonradır ki o mücadeleyi yürütenler, Türkiye'nin zengin tarihsel birikim ve deneyimlerinden yararlanarak yeni bir devlet kurmuş ve ona çağdaş bir görünüm kazandırmışlardır.

Bilimsel düşünceye göre bir sosyal veya tarihsel olayı, yakından ve doğru olarak öğrenmenin ve değerlendirmenin yöntemi, birinci elden kaynaklara başvurmaktır. Birinci elden kaynaklar, bir nesne veya olaya dair bize 'ilk' ve 'en saf' bilgileri veren, dolayısıyla onu doğru olarak algılamamızı sağlayan kaynaklardır. Bu bilimsel düşünceye göre Millî Mücadele'yi doğru anlamanın ve değerlendirmenin yolu, birinci elden kaynakları kullanmaktır. Millî Mücadele'nin birinci elden kaynakları, az yukarıda söylediğimiz gibi, onu yürütenlerin yayımladıkları bildiriler, yaptıkları konuşmalar ve verdikleri beyanatlar ile dönemin yazılı metinleridir. İstiklal Marşı'mız da o metinlerden biridir. 

İstiklal Marşı'mız, Millî Mücadele'miz devam ederken o mücadeleyi yürütenlerin iradesiyle ortaya konulmuş bir metindir. Dolayısıyla İstiklal Marşı ile Millî Mücadele, birbirleriyle et ve tırnak gibi kaynaşmış ve bir bütünlük meydana getirmiştir. İstiklal Marşı'mızı, okur, yorumlar ve çözümlerken onu doğduğu o tarihsel ve toplumsal bağlamı içinde ele alıp okumak, yorumlamak ve çözümlemek en sağlıklı yöntemdir.

Biz bu çalışmamızda bu yöntemi uygulamaya çalıştık. İstiklal Marşı'mızın her kelime, mısra ve kıtasını, doğduğu o tarihsel ve toplumsal bağlamı içinde okuma, yorumlama ve çözümlemeye gayret ettik. Millî Mücadele'nin azimli, özverili ve umutlu havasını günümüze taşımayı istedik. Bu isteğimizin sebebi, o havaya bugün de milletçe ihtiyacımız olduğunu düşünmemizdir.