Dışlanan Oyunlar: 1) Reis Bey

                Reis Bey hakkında yazmaya başlarken Hamlet'ten bir sahne gözümün önüne geldi.

                Shakespeare'in Hamlet piyesinde şöyle bir sahne vardır: Claudus, Danimarka kralı olan ağabeyisini, sarayın bahçesinde öğle uykusunu uyurken kulağına zehir akıtarak öldürür. Hemen ardından kralın eceliyle öldüğü söylentisini yayar ve onun yerine geçerek Danimarka'ya kral olur. Daha da ileri giderek kralın öldürülmesinden henüz iki ay bile geçmeden onun karısıyla, yani yengesiyle evlenir!..   

                Öldürülmüş kralın oğlu delikanlı Hamlet, bütün bunlara bir anlam veremez. Amcası Claudus'un, babasını öldürmesini, hele daha iki ay bile geçmeden annesiyle evlenmesini ve Danimarka tahtına geçmesini içine bir türlü sindiremez. Bu işlerde annesinin de payının olabileceği ihtimali, onu büsbütün çıldırtır. Babasının intikamını almayı planlar. Ancak cinayetten emin olmalıdır. Kanıt aramaktadır'¦ O günlerde bir gece arkadaşlarıyla sarayın setinde konuşurken, babasının ruhu bir hayalet şeklinde yanlarına gelir. Hayalet ona her şeyi açıklar, annesinin de bu suça ortak olduğunu bildirir ve intikamını almasını ister:

                'İzin verme Danimarka tahtının

                Lanetli bir haram döşeği olmasına!

                Ama yapacağını ne türlü yaparsan yap,

                Anana el kaldırıp kirletme elini!

                Bırak, Tanrı görsün hesabını,

                Kendi içindeki dikenler kanatsın vicdanını!'

                 Necip Fazıl Kısakürek'in Reis Bey piyesinin konusu kadar, ülkemizin son yıllardaki yargı durumuna denk gelen başka bir piyes yoktur. Eserde anlatılan olay, ilk bakışta öncelikle yargı mensupları arasında geçiyor ve onlara sesleniyor gibi görünüyor. Aslında ise, bütün insanlara, bütün insanlarda artık görünür ve uygulanır duruma gelmesini istediğimiz 'merhamet' duygusuna sesleniyor.   

                Reis Bey piyesinin konusu, meslek hayatı boyunca kanun maddelerinin sadece dış yüzlerine bakarak karar vermiş bir Ağır Ceza Reisi'nin verdiği son idam kararının yanlışlığı, uygulandıktan kısa bir süre sonra, ortaya çıkınca duyduğu pişmanlığın kişiliğini nasıl dönüştürdüğünü ortaya koymaktır. Pişmanlık dikenleri, Hamlet'teki kraliçenin vicdanını kanattı mı, bilinmez ama Reis Bey piyesindeki Ağır Ceza Reisi'nin yanlış kararından duyduğu pişmanlık ve vicdan azabı, onun yüreğini kanatmakla kalmamış, kişiliğini değiştirmiş, onu kaplanken koyuna dönüştürmüştür. 

                Bu konu piyeste üç perdelik bir olay örgüsü şeklinde anlatılmıştır.        

                 1. Perde: Olay İstanbul'da Mecidiye Oteli'nin holünde başlar. Otel Kâtibi, Mübaşir, Birinci Bar Kızı, son günlerin güncel konularından biri olan Nişantaşı'nda mücevherlerini ele geçirmek için annesini öldüren Murat'ın işlediği cinayet üzerine konuşurlar. Daha sonra Köylü Müşteri, Taşralı Müşteri ve Yeldirmeli Kadın gelir. Köylü Müşteri, traktörden düşüp felç geçiren kızını tedavi ettirmek için İstanbul'a getirmiş ve o gece otelde kalmak istediğini bildirmiştir. Otel doludur. Yalnız 'aksi', 'titiz' bir adam olan Reis Bey'in bitişiğindeki oda boştur. En küçük bir gürültü istemediğinden oda genellikle boş tutulur. Neden sonra felçli kızın hatırı için Köylü Müşteri o odaya yerleştirilir.

                Taşralı Müşteri, Samsun'dan İstanbul'a kaçan kızını aramak için gelmiştir. Yeldirmeli Kadın atılan iftira yüzünden mahkemelik olan oğlunun karar duruşmasından önce perişan halini Reis Bey'e anlatmak için orada bulunmaktadır. Meslek hayatı boyunca akıl, mantık ve kuru hukuk kurallarına bağlı yaşamış hakim Reis Bey, bunlardan hiç birinin derdiyle ilgilenmez. O, merhameti kalbinde öldürmüştür. Ona göre merhamet 'ağızların iğrenç sakızı'dır.

                Reis Bey, Nişantaşı cinayetinde bazı soru işaretleri bulunmasına rağmen, annesini öldürmekle suçlanan katil zanlısı Murat'ı, bitirim yerleri olan meyhane, kumarhane gibi yerlere gittiği, şahitlerin aleyhinde ifadeler verdiği ve davranışını dış hukuk kurallarına uygun gördüğü için suçlu bulur ve idamına karar verir. Karar, Reis Bey'in de hazır bulunduğu bir sahnede, genç delikanlı hemen asılarak uygulanır.