Çalışmaların yarısı tamamlandı, hedef 2027

Milli Saraylar Başkanı Yasin Yıldız, Edirne Sarayı’ndaki restorasyon ve ihya sürecine ilişkin gazetecilere yaptığı değerlendirmede, alanın yalnızca bir yapı topluluğu değil, aynı zamanda Edirne’nin tarihsel hafızası olduğunu vurguladı. Yıldız, bilimsel yöntemler doğrultusunda yürütülen çalışmaların Türkiye’deki en büyük ölçekli tarihî eser projelerinden biri olduğunu ifade etti.

Yıllar boyunca deprem, yangın, savaş ve işgaller nedeniyle büyük ölçüde tahrip olan Edirne Sarayı alanı, 18 Ekim 2022 tarihinde Cumhurbaşkanlığı onayıyla Milli Saraylar Başkanlığı’na devredilmişti. Bu tarihten itibaren başlatılan planlı çalışmalarla Sarayiçi bölgesi adım adım yeniden şekilleniyor.

Yaklaşık bin 200 dönümlük geniş bir alana yayılan Sarayiçi yerleşkesinde yürütülen ihya çalışmaları, dört ana etap halinde uygulanıyor. Bu kapsamda saray yapılarının restorasyonu, Mahmudiye bölgesinin müzecilik anlayışıyla düzenlenmesi, doğal yaşam alanlarının korunması ve tarihî bahçelerin yeniden canlandırılması eş zamanlı olarak sürdürülüyor.

Sarayın simge yapılarından biri olan Cihannüma Kasrı’nda çalışmaların büyük bölümü tamamlandı. Tunca Nehri’ne hâkim konumuyla dikkat çeken yapı, güçlendirme ve restorasyon uygulamalarıyla özgün kimliğine kavuşturuluyor. Duvar örgülerinin tamamlandığı kasırda, mermer ve ahşap detaylar aslına uygun biçimde yeniden üretildi. Altı katlı yapının kule bölümünde yer alan Cihannüma Odası oluşturulurken, tamamlandığında yapının Edirne siluetine yeniden kazandırılması hedefleniyor.

Sarayın ikinci avlusu olarak bilinen Kum Meydanı’nda da önemli ilerleme sağlandı. Özgün temeller esas alınarak yeniden yükseltilen avlu duvarları ile birlikte Matbah-ı Amire arkasındaki sur hatları restore edildi. Toplamda 550 metre uzunluğundaki avlu duvarlarının tamamlanmasıyla alanın mekânsal bütünlüğü büyük ölçüde sağlandı. Kum Meydanı’ndan Has Bahçe’ye geçişi sağlayan tarihî demir kapı da yeniden ayağa kaldırıldı.

İkinci avluda yer alan Arz Odası, Babüssaade Girişi ve Kum Kasrı’nda beden duvarları, çatılar ve revaklar özgün dokusuna uygun şekilde inşa edildi. Ahşap ve kurşun kaplama çalışmalarının sürdüğü yapılarda, zemin düzenlemeleri ve süsleme detayları da titizlikle uygulanıyor.

Geçmişte ahır ve silah deposu olarak kullanılan Has Ahırlar yapısında ise güçlendirme ve restorasyon çalışmaları eş zamanlı olarak devam ediyor. Yapının temel sistemi sağlamlaştırılırken, özgün zemin kaplamaları gün yüzüne çıkarıldı. Çatı sisteminin yeniden oluşturulması ve ahşap imalatların tamamlanmasıyla yapının işlevlendirilmesi planlanıyor.

Yakın zamana kadar cezaevi olarak kullanılan Mahmudiye Kışlası da projenin önemli ayaklarından biri olarak öne çıkıyor. Yaklaşık 20 bin metrekare kapalı alan ve 80 bin metrekarelik bahçeye sahip yapı, restorasyonun ardından müze ve kültür merkezi olarak hizmet verecek. Burada Edirne Sarayı’na ait eserlerin sergileneceği müze alanlarının yanı sıra sergi salonları, seminer alanları, atölyeler ve araştırma birimleri yer alacak.

Milli Saraylar Bilim ve Değerlendirme Kurulu’nun rehberliğinde sürdürülen çalışmalarda; mimar, mühendis, restoratör ve uzmanlardan oluşan ortalama 500 kişilik bir ekip görev alıyor. Yürütülen çalışmaların her aşamasında tarihî veriler, arkeolojik bulgular ve bilimsel raporlar esas alınıyor.

Projeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Yasin Yıldız, Saray-ı Cedide-i Amire alanında 11 yapıda aktif restorasyonun sürdüğünü belirtti. Su Maksemi ve Namazgâh’taki çalışmaların tamamlandığını, Cihannüma Kasrı, Arz Odası, Bab-ı Saade ve Kum Hamamı’ndaki uygulamaların ise kısa süre içinde bitirileceğini ifade etti. Daha önce restore edilen bazı yapıların da bütünlük sağlamak amacıyla yeniden ele alındığını aktardı.

İlerleyen süreçte Alay Meydanı ve Çeşme Meydanı’nda da düzenleme çalışmalarına başlanacağını açıklayan Yıldız, ihya sürecinin peyzaj uygulamalarıyla tamamlanacağını söyledi. Çevreyle uyumlu ve doğal dokuya saygılı bir anlayışın benimsendiğini vurguladı.

Projeye verdiği destek nedeniyle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a teşekkür eden Yıldız, Edirne Sarayı İhya Projesi’nin yalnızca Türkiye için değil, uluslararası ölçekte de örnek gösterilecek bir kültürel miras çalışması olacağını dile getirdi. Çalışmalar tamamlandığında Edirne Sarayı’nın, tarih, kültür ve turizm açısından güçlü bir çekim merkezi haline gelmesi hedefleniyor.